Άρθρα Ένα ρολόι δίνει ρυθμό στη ζωή Δρ. Ν. Κυπριανού 26/06/2007 Τα πάντα είναι χρονοεξαρτώμενα. Ζώα και άνθρωποι αναπτύσσουν και σταθεροποιούν τον βιορυθμό τους με βάση το μεγαλύτερο ερέθισμα αυτού του πλανήτη: Την εναλλαγή μέρας και νύκτας. Το φυσικό φαινομένου "Φως – Σκοτάδι", που προοδευτικά επηρεάζει τις λειτουργίες του οργανισμού. Οι άνθρωποι για εκατομμύρια χρόνια εργάζονταν μόνο όσο έφεγγε ο ήλιος. Η έλλειψη τεχνητού φωτισμού τούς υποχρέωνε να δουλεύουν τη μέρα και να ξεκουράζονται τη νύκτα. Φαίνεται πως η συνήθεια των χιλιάδων ετών επηρέασε τη λειτουργία του οργανισμού και ρύθμισε το εσωτερικό μας "Βιολογικό Ρολόι", που προσμετρά μόνιμα τον βιορυθμό μας για εργασία. Ως βιολογικοί οργανισμοί περιμένουμε το βράδυ για να κοιμηθούμε και το πρωινό φως για να ξυπνήσουμε. Και όταν απότομα μας επιβληθεί η αντίστροφη πορεία, όπως μια βραδινή βάρδια, παρουσιάζουμε δυσκολίες προσαρμογής. Παλαιότερα, η ιατρική πίστευε πως ο βιορυθμός των ζωικών όντων και του άνθρωπου προσδιοριζόταν από τη θερμοκρασία της ημέρας. Σήμερα γνωρίζουμε πως προσδιορίζεται από τη διάρκεια της παρουσίας φωτός. Οι αμυγδαλιές ανθίζουν από τον Φεβρουάριο, ανεξάρτητα αν χιονίζει ή έχει ήλιο. Ο ρυθμός της ανθοφορίας επηρεάζεται από το "Μεγάλωμα της Ημέρας". Το 1792, σε κάποιο μοναστήρι της Γαλλίας, ένας καλόγερος μετέφερε μία γλάστρα με ηλιοτρόπιο από τον κήπο στο κελί του. Πρόσεξε τότε πως ενώ πια ο ήλιος δεν έβλεπε το φυτό, αυτό εξακολουθούσε να ανοίγει και να κλείνει τα φύλλα του πάντα σύμφωνα με την ανατολή και τη δύση. Άρα, ένα εσωτερικό ρολόι λειτουργούσε μέσα στο φυτό και ρύθμιζε τις βιολογικές του λειτουργίες. Έτσι ανακαλύφθηκε αυτό που αργότερα έγινε γνωστό ως ο κικαρδικός ρυθμός, τον οποίο σήμερα ονομάζουμε βιορυθμό, δηλαδή φάσεις (κύκλοι) ενεργητικότητας και χαλάρωσης, οι οποίοι χαρακτηρίζουν τη λειτουργία κάθε οργανισμού. Οι κύκλοι αυτοί είναι σχετικά ανεξάρτητοι από εσωτερικά ερεθίσματα. Ο βιορυθμός είναι ισχυρός, εσωτερικός και αυτόνομος. Λειτουργεί ως βιολογικό ρολόι. Έτσι, τις πρώτες πρωινές ώρες έχουμε τάση για έγερση. Ο ρυθμός της καρδίας είναι ταχύτερος το πρωί. Η θερμοκρασία του σώματος είναι μεγαλύτερη το απόγευμα. Η πίεση του αίματος είναι μειωμένη τη νύκτα. Η καύση του αλκοόλ έχει διαφορετικό ρυθμό τη μέρα και τη νύκτα. Η ίδια ποσότητα οινοπνεύματος καίγεται από τον οργανισμό ταχύτερα το πρωί και με πιο αργό ρυθμό το βράδυ. Το οινόπνευμα, δηλαδή, "υπάρχει" στο αίμα περισσότερες ώρες το βράδυ. Έτσι οι άνθρωποι μεθούν πιο εύκολα τη νύκτα παρά το πρωί. Στα διάφορα στάδια του 24ώρου παρουσιάζονται διακυμάνσεις της πνευματικής ικανότητος και της σωματικής επιδεξιότητας. Οι καθηγητές στα σχολεία παρατηρούν πως τα παιδιά έχουν πολύ μεγαλύτερη απόδοση όταν είναι πρωινής "βάρδιας", παρά απογευματινής. Η ποιότητα της ανθρώπινης εργασίας ακολουθεί την πορεία του ήλιου. Ανεβαίνει όσο εκείνος υψώνεται, και μειώνεται με την πτώση του ήλιου, όσον αφορά στην αποδοτικότητα στην εργασία. Η ιατρική αναγνωρίζει δύο ακραίους τύπους: Τους πρωινούς και τους βραδινούς. Οι πρώτοι αποκαλούνται "Τύπος Κορυδαλλού" και οι άλλοι "Τύπος Κουκουβάγιας". Η εναρμόνιση της εργασίας με τον προσωπικό ρυθμό του εργαζόμενου έχει τεράστια σημασία στη διαδικασία της παραγωγικότητας και απόδοσης. Ιδίως σε θέσεις υπεύθυνες, όπως του εφημερεύοντα γιατρού, ή του υπεύθυνου εργάτη ενός πυρηνικού αντιδραστήρα. Θυμηθείτε ότι πριν μερικά χρόνια είχαμε το ατύχημα του "ΤΣΕΡΝΟΜΠΙΛ", τον Δεκέμβριο του 1984. τη διαφυγή δηλητηριώδους αερίου στις Ινδίες, με αποτέλεσμα 2,500 νεκρούς και 10,000 τραυματίες. Το 1979 ένα εργοστάσιο ατομικής ενέργειας έξω από τη Νέα Υόρκη μόλυνε την περιοχή, και ραδιενεργό ατύχημα, με χημικά, έγινε στο Σεβέζο της Ιταλίας. Τα τέσσερα αυτά μεγάλα βιομηχανικά ατυχήματα έγιναν στις τέσσερις γωνιές του κόσμου, και μεταξύ τους φαίνονται άσχετα. Τα συνδέει, όμως, ένα κοινό σημείο: Η ώρα της καταστροφής. Και τα τέσσερα συνέβησαν τις πρώτες μεταμεσονύκτιες ώρες. Πιστεύω απόλυτα στον ανθρώπινο παράγοντα. Νομίζω πως οι καταστροφές προκλήθηκαν επειδή οι υπεύθυνοι εκείνη τη στιγμή δεν παρεμπόδισαν έγκαιρα τα γεγονότα. Δεν αντέδρασαν καίρια. Δεν κινητοποιήθηκαν αποτελεσματικά. Όχι από αμέλεια. Αλλά επειδή ο ανθρώπινος βιορυθμός εκείνη τη νυκτερινή ώρα φυσιολογικά έχει μειωμένη απόδοση. Η νυκτερινή βάρδια κουράζει το σώμα. Υποβαθμίζει την πνευματική ετοιμότητα και καταπονεί την αντοχή των νεύρων. Χαρακτηριστικά, η επίδραση του χρόνου στην ψυχολογία των ατόμων εμφανίζεται σε εκείνους που εργάζονται συστηματικά τη νύκτα. Ο εργάτης με εναλλασσόμενη βάρδια παραπονιέται για αδικαιολόγητη κατάπτωση και αναίτια μελαγχολία. Σχετική μελέτη στη Σουηδία έδειξε ότι οι εργάτες που δουλεύουν για χρόνια σε εναλλασσόμενες βάρδιες (πρωί-βράδυ) έχουν 10-20% περισσότερο εμφράγματα. Συγκρινόμενοι με αντίστοιχους εργάτες που εκτελούν μόνιμα εναλλασσόμενο ωράριο, παρουσίασαν περισσότερα ψυχικά προβλήματα και έλκη δωδεκαδάκτυλου. Οι ίδιοι, όμως, όταν μεταφερθούν σε μόνιμο πρωινό ωράριο εμφανίζουν βελτίωση της ψυχικής τους υγείας. Σχεδόν όλες οι λειτουργίες στο ανθρώπινο σώμα ακολουθούν έναν κυκλικό ρυθμό. Έχει διαπιστωθεί ότι οι ορμόνες που ρυθμίζουν την αναζωογόνηση του σώματός μας (π.χ. αυξητική ορμόνη, τεστοστερόνη, ορμόνες υπόφυσης, κ.τ.λ) εκκρίνονται την ώρα που κοιμόμαστε. Η ικανότητά μας για πνευματική εργασία και σωματική επιδεξιότητα μεγαλώνει όσο προχωρά η μέρα και φτάνει στο μέγιστο ανάμεσα στις 9 το πρωί και τις 9 το βράδυ. Ενώ βρίσκεται στο ελάχιστο μεταξύ 3 π.μ. - 5π.μ. Η μνήμη μας, πάλι, λειτουργεί καλύτερα ενωρίς το πρωί και μειώνεται όσο η μέρα προχωρεί. Ωστόσο, ο βιορυθμός ανθρώπων και Ζωών δεν σχετίζεται μόνο με το δίδυμο: ΦΩΣ-ΣΚΟΤΑΔΙ. Αλλοιώνεται ανάλογα και με τις εποχές. Από έρευνες γνωρίζουμε ότι το μέγιστο της σεξουαλικής δραστηριότητας των ανδρών εντοπίζεται στις αρχές της άνοιξης και το τέλος του καλοκαιριού. Σ’ αυτό το χρονικό διάστημα η τεστοστερόνη, η χαρακτηριστική ανδρική ορμόνη, έχει υψηλότερα επίπεδα στο αίμα. Back to list